ابو حنیفه یکی از علمای اهل سنت و رییس مذهب فقهی حنفی می باشد و اهل سنت در رابطه با او نظرات تندی را بیان کرده اند.

برخی ابوحنیفه را به کفر متهم کرده اند و برخی دیگر او را انسانی شوم نامیده اند و عده ای نیز حدیث او را نپذیرفته و او را در حدیث ضعیف میدانستند.

عبد الله بن احمد بن حنبل در کتاب السنة با سند معتبر اورده است که حماد بن سلمه یکی از ائمه ی اهل سنت میگوید سخن ابوحنیفه سخن کسی است که از اسلام خارج شده است.

در کتاب السنة با سند صحیح امده است:

۳۴۱ – حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رِزْمَةَ، قَالَ: سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ: كُنَّا عِنْدَ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ” فَذَكَرُوا مَسْأَلَةً فَقِيلَ أَبُو حَنِيفَةَ يَقُولُ بِهَا فَقَالَ: «هَذَا وَاللَّهِ قَوْلُ ذَاكَ الْمَارِقِ»

نزد حماد بن سلمه در باره مساله ‌اى گفتگو بود، گفته شد: ابوحنيفه چنين گفته است، گفت: به خدا سوگند اين سخن متعلق به کسی هست که خارج از دين شده است.

السنة لعبد الله بن أحمد جلد ۱ صفحه ۲۱۱ حدیث ۳۴۱ .

محقق کتاب نیز میگوید سند صحیح است.

%d8%ad%d9%86%d8%a8%d9%84

هرچند محقق گفته است سند صحیح است اما ما نیز وثاقت رجال حدیث را از کتب اهل سنت اثبات میکنیم:

راوی اول: مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رِزْمَ

رتبته عند ابن حجر :  ثقة
رتبته عند الذهبي :  الحافظ ، وثقه النسائى

 

راوی دوم:عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رِزْمَةَ

رتبته عند ابن حجر :  ثقة
رتبته عند الذهبي :  ثقة

اما حماد بن سلمه که ابوحنیفه را تکفیر کرده است چه جایگاهی نزد اهل سنت دارد؟

ذهبی در مورد او میگوید:

الإِمَامُ، القُدْوَةُ، شَيْخُ الإِسْلاَمِ

بنابراین ابوحنیفه از نظر این امام اهل سنت کافر است.

باز در السنة عبد الله بن احمد بن حنبل امده است حماد بن سلمه و شعبة بن الحجاج ابوحنیفه را لعن میکنند:

۳۴۵ – حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَتَّابٍ الْأَعْيَنَ، ثنا مَنْصُورُ بْنُ سَلَمَةَ الْخُزَاعِيُّ، قَالَ: سَمِعْتُ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ، «يَلْعَنُ أَبَا حَنِيفَةَ»، قَالَ أَبُو سَلَمَةَ: وَكَانَ شُعْبَةُ ” يَلْعَنُ أَبَا حَنِيفَةَ

منصور بن سلمه می گوید شنیدم که حماد بن سلمه ابوحنیفه را لعن می کرد.
ابو سلمه گفته است : شعبة ( بن الحجاج ) هم ابوحنیفه را لعن می کرد.

السنة لعبد الله بن احمد جلد ۱ صفحه ۲۱۱ حدیث ۳۴۵٫

 

این بار نیز محقق کتاب می گوید سند صحیح است.
625

و جناب ابن حبان از علمای بسیار بزرگ اهل سنت نیز میگوید جایز نیست به سخنان ابوحنیفه احتجاج کرد زیرا او اهل بدعت بود و به بدعتش دعوت میکرد!!!

ابوحنیفه میگوید:

لَا يجوز الِاحْتِجَاج بِهِ لِأَنَّهُ كَانَ دَاعيا إِلَى الإرجاء والداعية إِلَى الْبدع لَا يجوز أَن يحْتَج بِهِ عِنْد أَئِمَّتنَا قاطبة لَا أعلم بَينهم فِيهِ خلافًا على أَن أَئِمَّة الْمُسلمين وَأهل الْوَرع فِي الدَّين فِي جَمِيع الْأَمْصَار وَسَائِر الأقطار جرحوه وأطلقوا عَلَيْهِ الْقدح إِلَّا الْوَاحِد بعد الْوَاحِد.

اعتماد و استدلال كردن به نظرات ابوحنيفه جايز نيست او ( ابوحنیفه ) از داعیان تفکر ارجاء و دعوت کنندگان به بدعت بود. قاطبه ائمه ما اجازه نداده ‌اند که به اقوال ابوحنیفه احتجاج شود. کسی را در میان ائمه حدیث نمی ‌شناسم که مخالف باشد، پیشوایان اسلام و اهل ورع در تمام شهرهای بزرگ و کوچک،ابوحنیفه را جرح کرده و در او طعن زده ‌اند الا تعدادی انگشت شمار!!

المجروحين من المحدثين والضعفاء والمتروكين جلد ۲ صفحه ۴۰۶٫الناشر:دار الصمیعی.

 

423

 

علاوه بر این موارد جمهور علمای اهل سنت حدیث ابوحنیفه را تضعیف کرده اند.

حافظ زبیر علی زئی که کتاب الضعفای امام بخاری را تحقق کرده پس از شرح حال ابو حنیفه در پاورقی اینطور می نویسد :

{ابوحنیفه} ضعیف فقیه، ضعفه الجمهورو معاصروه ومالک والشافعی وأحمد ویحیی بن سعید القطان وعبد الرحمن بن مهدی والبخاری ومسلم والنسائی وغیرهم ولم یثبت توثیقه عن أحد من المحدثین کابن المبارک وشعبه وابن معین وابن المدینی وغیرهم ..

تحة الاقویاء الضعفاء الصغير للبخاري صفحه ۱۱۳ .

 

425

 

بنابراین جمهور علمای اهل سنت بر ابوحنیفه ایراد وارد ساخته اند.

در این بین برخی از علمای اهل سنت نیز قصد دفاع از ابوحنیفه در مقابل این ایرادات را داشته از جمله این علما جناب مقدسی بشاری است که میگوید هرکسی در مورد ابوحنیفه ایرادی وارد کند احمق است!!!

جناب مقدسی البشاری از علمای اهل سنت در مورد کسانی که ابوحنیفه را ذم کرده اند میگوید:

فأبو حنيفة ان كان طائفة من الحمقى يذمّونه

پس ابوحنیفه اگرچه گروهی از احمق ها در مورد او بدی هایی بیان میکنند.

أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم صفحه ۱۲۸٫

 

813

بنابراین طبق نقل این عالم اهل سنت کسانی که ابوحنیفه را ذم کرده و ایرادی نسبت به او بیان کرده اند احمق هستند!!!

 

 

Print Friendly